Thư Quán Bản Thảo / Trần Hoài Thư

Archive for the ‘Dinh cuong’ Category

  • In: Dinh cuong
  • Chức năng bình luận bị tắt ở Còi tàu hụ, nhớ Đinh Cường

 

còi tàu hụ
nhớ giang hồ
lên ga khuya lạnh
gió mờ mịt xa

(Đoạn ghi sau ngày tuyết bất ngờ – Đinh Cường)

 

Kể từ bạn bỏ đi xa
Con tàu vẫn đến nhà ga mỗi ngày
Còi tàu vẫn vút lên mây
Cớ sao thưa bạn hôm nay quá buồn!
Tàu ngừng, chở tiếp hoàng hôn
Làm sao chở hết nỗi buồn của tôi?

 

 

 

 

 

Thử đọc hai câu thơ của Huy Cận:

Sóng gợn trường giang buồn điệp điệp
Con thuyền xuối mái nước song song…

Ta thấy cái buồn của người thơ khiến cả trường giang cũng phải buồn theo (người buồn cảnh có vui đâu bao giờ – Nguyễn DU).
Nhưng nếu ta đổi chữ “buồn” sang chữ “bèo” thì cái cảnh trường giang lại khác:

Sóng gợn trường giang bèo điệp điệp
Con thuyền xuối mái nước song song…

Ta thấy trên mặt nước những cánh bèo trùng trùng điệp điệp trôi dạt. Chẳng có cái gì là buồn hết.
Như vậy tình sinh cảnh. Phải có chữ buồn chúng ta mới cảm nhận được cái buồn của sông nước trường giang.  Chính tác giả đã áp đặt cái tình vào thơ ông ta.

Nhưng với thơ Đinh Cường thì khác. Ví dụ  bài thơ “Vọng Cảnh” của Đinh Cường sau đây:

thôi em ngày mộng chưa về
chiều trên rừng núi lạnh tê mộ phần
con sông chừng cũng lưng dòng
thuyền trôi chậm mái chập chùng sóng xô
người ngồi giữa bãi cỏ khô
bầy chim về muộn cũng vừa bóng đêm
thôỉ em ngày mộng đã chìm
chiều trên rừng núi một mình lạnh tê

bạn thấy có chữ “buồn” nào đâu, nhưng đọc lên ta lại cảm thấy một nỗi buồn man mác, u uẩn với những từ như “mộ phần”, “mộng đã chìm”… Rõ ràng là cảnh sinh tình  chứ không phải tình sinh cảnh…

Tuần báo Mai số 40 Bộ mới ngày 15-4-1964:

tho DC.jpg

Lời chũ Blog:
Sau đây là những bài thơ của Đinh Cường đăng trên 2 trang cở lớn (nửa khổ tờ Nhật trình) của tuần báo Mai vào năm 1964, do chúng tôi sưu tập và đánh máy lại
.
cho sơn

mai đi hồ dễ quên đời
mai đi hồ dễ quên người được sao
nửa đêm sực tỉnh mưa rào
còn đây một nửa truyện sầu chuyền tay

đồi vọng cảnh

thôi em ngày mộng chưa về
chiều trên rừng núi lạnh tê mộ phần
con sông chừng cũng lưng dòng
thuyền trôi chậm mái chập chùng sóng xô
người ngồi giữa bãi cỏ khô
bầy chim về muộn cũng vừa bóng đêm
thôỉ em ngày mộng đã chìm
chiều trên rừng núi một mình lạnh tê

mùa đông

1.

Khi người nữ ca sĩ mang bó hoa lys trắng trở về đi ven dòng sông có người đàn ông đứng đợi người đàn ông không làm thơ dù cỏ hoa tình tự chiếc cầu trắng mang linh hồn mùa đông cùng ngọn đèn tháp chợ có loài chim thể-anh về đi ngủ (loài chim thể-anh lẩn trốn ở rừng thưa và ăn toàn loài hoa dại)

2.
Khi ngườí nữ ca sĩ ôm giá rét trở về đi ven dòng sông người đàn ông không còn đứng đợi người đàn ông hóa thân làm cột đèn từng đêm có người đến thắp lửa và người nữ ca sĩ bỏ chạy rất mau rất mau

3

Ngoài đảo hoang lời ca là tiếng sóng vỗ vào ghềnh đá những cơn gió mặn trườn tới và cướp lấy còn lại chiếc sọ dừa nầy nước biển chiếc sọ dừa rất dễ thương

người nữ ca sĩ bưng mặt khóc người đàn ông không còn nữa cả loài chim thể-anh ở rừng thưa

4

Sau đó không còn tiếng hát.

 

vĩnh viễn

anh vẫn trở về đêm khuya thắp hàng bạch lạp tách nước trà nguội như căn phòng có nhiều vết loang anh đồ lên thành khuôn mặt em hai mắt to đen là nh. với chiếc trâm cài trên tóc.
con đường buổi chiều là tấm thảm anh đưa em về với tiếng hát của trang sương mù vữa trên dãy núi xa còn lại một tí mặt trời sáng dịu như màu áo dài xanh non em phơi rồi để quên

là nh. với dáng vai gầy bắt được

làm sao anh nói ra, lời lẽ giản dị như ca-dao và tình yêu hồn nhiên như rừng núi hồn nhiên như hơi thở em anh lắng nghe bằng tiếng tim

là nh. với đêm dài mộ huyệt

cho anh gọi em một lần rất nhỏ như phi-lao như tiếng sao vỡ nửa khuya em ngửa mặt cười nghe lệ rớt

là nh. với bản serenata buổi chiều buồn hơn bao giờ

là nh. với niềm sầu đau vĩnh viễn.

lời hư vô

 tặng hđnam

I

tôi nói lời trổi trăn
người bạn buồn trong giấc ngủ
nửa đêm tôi quờ quạng em
ở xa và ngủ yên làm sao tôi thầm gọi
tình yêu hay cô đơn

  1. ở đó mùa biển động bắt đầu
    nửa đêm con bệnh đến chém tôi thảm thiết
    những ghềnh đá kêu than một đời cô đơn
    mà bọt sóng cứ ăn mòn vào thân thể
    ở đó cơn mưa hãi hùng từ trên đèo cao
    tiếng núi vô vọng vô vọng
    ở đó chiếc tàu đã đắm từ năm bão lớn
    mang theo hàng xác người cho loài cá mập
    mà những người thân không bao giờ tìm ra
    ở đó tôi nhìn thấy

căn nhà miền phi-lao.

truyện tình

những bước chân đi trên đường phổ chết
anh còn nói với em lời gì nữa không
đêm cao-nguyên vĩnh biệt
gọi tên một lần trên đỉnh non cao
ngàn xuân không tiếng vọng
em làm một loại én ma
như anh hóa thân
trên trái đất này chúng ta vĩnh cửu
câu chuyện bắt đầu từ một nghĩa-địa-hoang
người yêu mang áo trắng
người yêu dang tay với
cát tung bụi mù.

 

qui nhơn

xe ngừng lại giấc nghỉ trưa
cho tôi xuống vội để vừa kịp thăm
núi còn những mấy nghìn năm
mây bay buồn xuống ngang tầm mắt tôi

nửa mặt

 

tiếng hát dạ lan này
nghe hồn anh mỏi mệt
chiều âm thầm qua đây
biển sa mù mải miết
biển đông sầu mải miết

hải đăng làm mắt chong
anh ngồi trên cát lạnh
em giờ xa ngàn trùng
chiều ơi chiều xuống chậm
mây bay qua chập chùng
gió lưng đèo thổi mạnh
mưa trên đèo đó nhung
anh còn đi biền-biệt
những ngày qua ngày qua
con ngựa hồng đã chết
anh hát bài sahara
sa-mạc mờ bụi đỏ
cát bỏng bàn chân này
nửa mặt mình lệ chảy
nửa mặt mình máu vây
còn chi mà nói nữa
em đưa anh cầm tay

valse

Khi nàng mở mắt to nhìn lên
tóc nàng chảy xuống như điệu vũ
từng cánh hoa hồng rơi
ngoài bờ sông những ngọn đèn sáng lên, vai cầu trắng
tóc nàng mắt nàng
nuôi chàng sổng từng mùa đông
chàng gọi nàng âu-yếm
như trên đồi cao đầy cỏ may
chàng hôn nàng ở đó.

khi nàng mở mắt to nhìn lên
mây hãi hùng đổ xuống
và gió, gió trên đồi cao
chàng và nàng chạy đuổi
bằng chân không.
ngoài bờ sông những ngọn đèn sáng lên, vai cầu trắng
thành phố sương mù
nàng gầy như lau sậy
tóc nàng mắt nàng
với mầu áo lụa đen chàng lẩn trốn
chàng quên hết
đó là siêu hình riêng của chàng
hạnh phúc dịu dàng như đồng cỏ
nàng hát buổi chiều như sao băng

 

(Mai số 40 Bộ mới ngày 15-4-1964)

Theo Blog Pham Cao Hoàng, , có đến 875 bài thơ của Đinh Cường  xuất hiện trên Blog.  Đó là chưa kể các bài thơ xuất hiện ở những blog khác.

Tóc đời cứ mãi mọc
Tóc anh cứ rụng dần
Thay vào ngàn sợi  rụng
Mọc lên ngàn bài thơ

Hàng  trăm bức tranh ĐC trên NET
Hàng trăm bức tranh DC trên bìa sách
Chi có một bức tranh tôi thấy đẹp vô cùng
Dinhcuong dinhcuong và trái tim

Cuối cùng, ai cũng đến cánh cửa đó. Nhưng mà, tôi cứ nghĩ là ĐC vẫn còn sống. Thơ anh vẫn còn đấy, Cào lá ngoài sân đêm vẫn còn đấy. Tranh anh phác họa vẫn còn đấy . Và trước mặt tôi, cái khung kính có bức tranh người nữ khỏa thân mà anh tặng tôi vẫn nằm đấy. Với tôi, anh vẫn sống mãi trong tâm trí tôi.

Trước khi anh qua đời, anh làm những bài thơ về kệ sách của anh. Hay là lời gởi gắm cuối cùng của anh. Tôi hiểu, dù anh là họa sĩ, nhưng thật ra, anh yêu thơ  như anh yêu vẽ. Không biết anh đã hỏi tôi in khâu bao nhiêu bộ thơ miền Nam. Tôi nhớ là nhiều lắm. Mỗi bộ 6 cuốn, mà biết nhiêu bộ tôi đã gởi đến anh. Anh bảo bạn bè ở VN thích. Hay tự nhiên trong tủ sách anh thiếu một hai cuốn. Hợac những bộ Sang Tạo, hay Lược  đồ văn học VN. Tôi biết là anh muốn ủng hộ TQBT nên mới order hết bộ sách này qua bộ nọ. Anh bảo anh rất thich cuốn thơ do Thư Ấn Quán xuất bản “Cào Lá Ngoài Sân đêm”. Nay sách hết rồi, THT có thể in cho mình thêm 5, 10 tập được không? Tôi nói với anh là tôi rất mừng.  Được một họa sĩ danh tiếng như anh “chịu” là một hạnh phúc lớn đối với tôi , khi mà kỹ thuật in ấn của Thư Ấn Quán chỉ là kỹ thuật thủ công nghệ. In cho anh, mục đích tặng anh, nhưng luôn luôn anh tặng quà hậu hỉnh trong bao thư. Anh là một mạnh thường quân, dù anh sống cuộc đời dạm bạc hơn ai hết.

Vừa rồi, trong lúc sưu tập bài vở để  giới thiệu tạp chí Nghệ Thuật trên TQBT số tới, tôi tìm được một bài viết của giáo sư  Đỗ Long Vân  về cuộc triển lảm tranh anh tại Huế vào tháng 11-1966. Tôi đã đánh máy, và layout. Hy vọng anh sẽ ngạc nhiên vì món quà văn chương mà tạp chí TQBT dành cho anh để anh nhớ lại hơn 50 năm về trước. Vậy mà, làm sao tôi có thể ngờ, là bài sẽ không bao giờ được anh đọc. Anh Đ C ơi. Anh có nghe những tiếng gõ trên bàn phiếm. Anh có thể hiểu là lòng tôi  như rạn vỡ ra, như nhịp búa nhịp dao…

Dù theo dự trù, bài sẽ được phổ biến trong dịp TQBT phát hành cuối tháng 12 như là một món quà văn nghệ của TQBT, nhưng  mà,  giờ đây, anh ra đi rồi thì lấy ai mà bồi hồi  ?. Thôi thì đăng bây giờ. Ngậm ngùi post bài viết, như là nén hương kính gởi đến hương hồn anh của chúng tôi, tạp chí TQBT. (THT)

 

TRIỂN LÃM ĐINH CƯỜNG

Đỗ Long Vân

 

Họa sĩ Đinh Cường, từ 29-10 tới 5-11  đã mở cửa phòng tranh cảa ông tại Trung Tâm Văn Hóa Pháp tại Huế. Cuộc triển lãm được đặt dưới sự chủ tọa của Ông Tham Vụ Văn Hóa cạnh Tòa Tổng Lãnh Sự  Pháp tại  VN và Ong Khoa Trưởng Đại Học Huế.

Phòng tranh gồm 40 tác phẩm mới nhất của Họa sĩ. Giáo sư  Đỗ Long Vân, sau  khi xem tranh Đinh Cường, đã có những nhận đinh mà Nghệ Thuật đang tải dưới

đây

 –

Thời trước, đối với kẻ nào muốn diễn tả lòng mình trung thực mà cởi bỏ gông cùm những lề luật cũ, thật là cả một vấn đề. Ngày nay còn những lề luật nào phải cởi bỏ nữa? Tất cả đã hóa ra dễ dàng thái quá giữa các thời buồi tàn khốc này, thời buổi mà lễ độ bắt con người tru theo loài lang sói, lời thô lỗ là phương tiện để đi tới, cơn điên có vẻ cao giá và thậm chí cách mạng đi mua vui và thêm của cải cho bọn giàu và bắt đói bọn nghèo mà cách mạng làm cho đói mãi thêm.

Tranh Đinh Cường giữa cái bát nháo hư phù ấy, hầu như khiến ngươ82i kinh ngạc vì vẽ e dè của anh.

Không rực rỡ, không lạc điệu. Một chất màu ủ và quánh, mà vẫn nhẹ nhàng, và reo ca như vàng kim. Một thứ dạ kim với bao nhiêu hào quang quay trở vào bên trong. Điều này thoạt tiên bắt chán, cuối cùng ta lại đem lòng yêu mến cái e ấp trì quyết ấy, nó có vẻ như không táo gan, nhưng không phải vì thế mà không khổ công chinh phục. Phương chi chỉ cần nhìn Cường làm việc và ta thấy cái đẹp đơn sơ và bóng láng quyến rũ chầm chậm ở tranh anh, không bao giờ Cường đạt được liền ngay lúc đầu, mà nó là kết thúc của nhiều dò dẫm dài hơi, nơi kết liên của ngẫu nhiên và một tiền định nào đó không hiểu. Tranh của anh luôn khởi đi từ trong ánh rực rỡ. Bắt đầu như một vỡ òa của hoa, và hầu như luôn luôn, trở thành đại dương đêm xanh đen, không phải cái đêm cổ tích đẫm máu ám ảnh ký ức bằng kỷ niệm, nhưng là tuổi trẻ của trần gian với hết thảy kho tàng vùi chôn choàng dậy hầu soi tỏ bằng ánh sáng mong manh cái đêm đầu tiên ấy, cũng có thể gọi luôn là buổi lê minh. Vì chưng,đã đến với ta kia, từ cùng thẳm địa cầu, từng đợt sóng, không gian hé mở trong một vỗ cánh ánh thép, những mảnh thủy tinh nháp nháy, trong khi bên trên vực thẳm, bao thành phố rắp tâm phiêu dạt theo nhau…

Thiên hạ tha hồ phàn nàn tranh Cường không phải là phản ảnh của thời đại. Quả có thế, anh thích thú hiến thân cho trừu tượng. Song trừu tượng ngày nay là gì, nếu chẳng phải là sự vắng bóng một cõi đời đổ nát trong lòng minh, và để khỏi rơi vào mê sảng mỗi cá nhân phải dụng tâm chế biến sự vắng bóng kia thành quyền hạn của  nó ? Trước đây không lâu người ta đã từng khơi quái vật dậy. Bây giờ chúng ủ rũ trong viện bảo tàng và duy còn lại sự vắng bóng, tinh diệu và vô diện, tư bề đe dọa con người cùng là xô xát con người vào cùng tận tâm can. Ôi ! những thời diễm phúc độ nào trong đó con người vẫn còn có những cái gì để hủy phá ! Nay con người buộc lòng dựng nghiệp bằng hoang tàn, bằng đêm, bằng sa mạc. Khổ cho nó là thế, nhưng không gian phơi mở vô tận trước mắt cũng là điều may mắn tối đại mà con người có thể ước mơ. Chúng ta hãy bằng lòng Cường đã bắt lấy dịp may. Bởi cái táo bạo mà cuộc phiêu lưu kia kêu đòi, nó muôn phần nghiêm trọng hơn nhiều thứ điên cuồng xưa cũ của ta. Tuy nhiên người nghệ sĩ làm ra táo bạo mà chi.  Nó giống mọi người nào khác, truy tầm mò mẫm một hòa hợp chính xác giữa những chất liệu khác nhau mà cõi đời đề ra cho nó, và giữa long thiên nan vạn nan nơi nó đi tới, đáng ca ngợi thay, Cường đã theo một con đường tắt, dựng nên vài bóng dáng đàn bà. Nghệ thuật của anh lãng xao phong cảnh cùng tĩnh vật và vụt đi từ trừu tượng đến khuôn mặt người với một lối tả chân trang trọng mà anh chiếu rạng bằng thơ. Ở nơi anh, không có mối bận tâm dày vò đường nét, nhưng bên trên lớp xanh nhạt của biển trừu tượng, hốt nhiên gờn gợn nét vẽ tươi non của một hình người khỏa thân. Không đường nét nổi bật. Không bợn xác thịt. Chỉ một hình vẽ không thôi, mà như thế,trong ý tính của nó, nó truyền cảm bằng cái nhẹ nhàng của hư tưởng. Thế nhưng từ hư tưởng, nó cũng có cái hùng vĩ lâu dài và hình đàn bà thẳng người cao lớn kia dù đang còn hồn nhiên uyển chuyển, đột hiện, trong vẻ trong suốt tinh sương, trên biển lặng, vừa mới tách ra từ không gian vây bọc, tựa hồ khuôn mặt phi nhân tính của hy vọng. Có thể gọi đó la buổi Chào Đời của Vệ Nữ. Mà ngẫm cho cùng, không phải thế sao ? Người đàn bà đã chào đời, tôi muốn nói con người, và giờ đây nó cần xây đắp chỗ nương thân. Nhà nghệ sĩ diễn tả thời đại mình làm gì. Nó dựng nên thời đại.

Đỗ Long Vân

(Nghệ Thuật số 56 tuần lễ từ 11-11 tới 16-11-1966)

(THT đánh máy)

Họa sĩ Đinh Cường, thường vẽ và làm thơ trên những tờ napkin, không phải vì ông lập dị, khác đời hoặc vì ông có thói quen, nhưng vì, napkin là một chiếc phao đến vào lúc ông cần để diễn dạt. Mà những ý thơ hay những  xúc động thường xãy đến khi ta gặp bạn bè, hay khi cô đơn bên ly cà phê trong một quá ăn hay một tiệm cà phê chẳng hạn. Khi ấy, đâu có computer để đánh vào keyboard, đâu có giấy croquis để phác họa chân dung một người bạn. Chỉ có những tờ napkin có sẵn trên bàn,. Nói nôm na là những tờ giấy lau chén, lau muổng, đủa, hay chùi miệng. Chúng mới là cưu tinh. Chúng xuất hiện đúng lúc, như một ân nhân, vì nếu không, ý thơ sẽ bay mất, hay nét vẽ kia cũng sẽ vô vọng, lúc người họa sĩ đã tìm thấy một nỗi xúc động trước người bạn của mình.

Kỳ báo TQBT này, bài thơ Đinh Cường mang tựa đề “Tháng chín, đoan ghi trên giấy napkin ở Starbucks Coffee” đã chứng minh cho vai trò quan trọng của tờ napkin trong văn học. Không phải là “giấy bút tôi ai có cướp giựt đi tôi sẽ viết văn trên đá”  mà là ” giấy vở tôi nếu tôi không mang theo tôi sẽ làm thơ trên tờ napkin starbucks…”

Riêng phần tôi, thì hay dùng bao thuốc lá để thay vào napkin. Đó là thời thanh xuân, thời bụi, thời mà chẳng có bàn để viết, chẳng có giấy để ghi. Ghé vào một quán bên đường, ngồi nhìn cô hàng thấy cô hàng có chiếc quần đen như mượt, có bờ tay lông măng, tự nhiên thi hứng lại nổi lên. Mà quán thì nghèo làm gì có giấy napkin như các nhà hàng. Thôi thì đành lấy bao  thuốc lá ra để làm giấy ghi đở… NHư những câu như thế này:

Cô hàng cho xin ly cà phê nhỏ
Tôi uống cho đầy đôi mắt trong
Một mai tôi chết bên trời Bắc
Em làm sao được khóc bên song ?

Tôi mang gió núi miền Trung lại
Em sưởi cho tôi một mảnh tình
Đôi khi thấy áo bay đầy phố
Ngỡ hồn mình hiu hắt mùa thu…
……

Viết xong, tặng bạn. Bạn giữ gìn dùm. Để nếu nay mai nhảy vào mật khu địch mà chẳng may, bạn còn có tình  ta bên cạnh.

****

Hôm nay, tôi lại nhận được thư cho một người bạn lính. Anh viết một bài ký sự chiến trường, và cho biết có trích thơ ta.  Đọc thơ, cố gắng nhớ, mà không thể nhớ làm lúc nào, trong trường hợp nào. Bởi lúc ấy ta làm quá nhiều và quá dễ dàng:

Đêm đi kích, ngày nhâm nhi rượu đế
Uống để say, quên hẳn tháng ngày
Bên bàn rượu, mỗi ngày một vắng
Thương bạn bè chưa uống đã say!
 Khi vào lính nói năng nham nhở
Nói yêu ai cũng nghĩ đến cái giường, “

(Nguyễn Phán:AN LỘC MỘT LẦN TÔI  ĐÃ ĐẾN, MỘT ĐỜI ĐỂ NHỚ)

.Xin được cám ơn bạn ta. Và cũng xin được cám ơn những bao thuốc lá ân nhân của ta.

 


%d bloggers like this: