Có mặt

(Bài viết cách đây 5 năm)

Nhớ lại những buổi điểm danh. Từ lớp học của thời trung học. Vừa tay giơ lên, vừa trả lời Có Mặt. Rồi trong trường lính. Có mặt. Nhưng phải la phải hét. Và trong trại tù. Mệt mỏi, không muốn cất tiếng, nhưng vẫn thốt ra. Có mặt  Rồi trong lớp học Mỹ. Yes. I am hay I am here.

Hai chữ Có mặt đã đến với đời, và để lại cho đời những dấu mốc, dấu ấn khó quên.

Có mặt chẳng những được cất lên bằng tiếng nói. Nhưng bằng tín hiệu. Những tiếng chuông leng keng mà ta rung, trong suốt tám tháng thời làm gã bán cà rem dạo ở các vùng Bình Minh, Tân Quới, Phụng Hiệp, hay các bến xe đò Cần Thơ, Vĩnh Long sau năm 1975, cũng là một sự có mặt. Có mặt của một kẻ mang bộ đồ rách nát, với chiếc thùng cà rem đặt đàng sau xe, và chiếc nón rơm:

Ta bán cà rem hề, ta bán cà rem!
Lắc chiếc chuông đồng, khua vang làng xã
Ôi những hồi chuông lâu rồi đã ngủ
Bỗng hôm nay, choàng dậy, ngỡ ngàng
Trên đầu ta, mây trắng thênh thang
Dưới chân ta, vòng xe nhật nguyệt
Chuông đồng leng keng, thay người đào huyệt
Gọi những ma hồn trong buổi đảo điên

Ta đạp qua cầu, qua bến, qua sông
Qua những xóm làng, công trường mồ mả
Chiếc áo trận xanh, sạm mùi khói lửa
Chiếc mũ rơm đan, vương miện tội tù
Ta qua những miền thiên cổ âm u
Ta đập vào thùng, nghêu ngao ca hát
Ta bán cà rem hề, kem đường kem chảy
Thêm kem oan cừu chất ngất miền Nam

Những con đường Nam Bắc Tây Đông
Những trạm mọc lên chó vàng chó sói
Hỡi sợi dây sên, mi là bạn khó
Kết cùng ta những nỗi lênh đênh

Ta bán cà rem hề, thì bán cà rem
Bà con ơi, đừng nhìn ta mà khóc
Ta đang đứng trong chuồng thú vật
Ít ra ta vẫn là một con người

Em bé quê ơi, nghèo lắm, phải không
Lại đây anh tặng em một cây kem chuối
Có phải em là con một người lính ngụy
Nên cuộc đời toàn là những cơn mơ ?

Ôi những tiếng reo giòn, ông già cà rem
Chưa đầy bốn mươi, ta già thế đó
Ta không buồn đâu, tóc ta bạc trắng
Như một ông già chuyện cổ phương Tây

Ông già Noel vào mùa Giáng Sinh

Lắc chiếc chuông đồng phát quà phát bánh
Ta cũng như ông đầu làng cuối xóm
Lắc chiếc chuông đồng, phát cả trái tim

carem
Hình Internet

Đấy, tiếng chuông đồng của Trần Hoài Thư đấy. Nó là dấu ấn của lịch sử. Cái lịch sử tăm tối chó má thê thảm tủi nhục đối với một số người)  nhưng mà tự hào, ngẩng mặt, thách thức.
Chính vì vậy, tôi mới ghi trong Resume xin việc của tôi là : Ice cream vendor. Vậy mà AT&T, IBM lại bốc tôi lẹ.

Bây giờ, sự có mặt này, không còn là những âm thanh cũ, nổi dậy từ trong phòng lớp, hay trong quân trường, cũng như trên các lối đường qua xóm qua chợ…mà là cái blog này.

Sự có mặt được đánh dấu bằng một trang post, do chính ta đánh máy, do chính những ngón tay ta gõ vào bàn phiếm, dù ngón tay có run và mắt đã kém để nhìn ra con chữ. Sự có mặt bây giờ mang theo niềm ân sủng, bởi vì mỗi ngày đối với ta là một bonus của Trời Đất. Nó cho ta được cơ hội chăm sốc Y. Nếu không có ta làm sao em có thể gọi ai nửa đêm. Nếu không có ta làm sao ai có thể giữ gìn thân thể em khỏi ngả, lấy ai đá, hay nhấc chân trái để cho nó được di động cùng bước chân. Không có ta lấy ai mang cơm mang nước mang đủa mang muổng mang đồ giặt mang chai nước mang thuốc mang man, mang áo quần dơ đi giặt, lấy ai chửi thề, pha trò, đóng kịch, nuốt nước miếng để cái khối sỏi cứng nhắc trong cổ họng này, cho tan loảng ra mà sống …

 

Ngủ…

Với em bây giờ một vạn lời kinh
Cũng không bằng Hà Nội Ngày Tháng Cũ
Một vạn lời cầu nguyện
Cũng không bằng một giấc ngủ
để  em quên đi những khổ nạn cuộc đời
Em có hay là tôi cũng ngủ rồi
Nhưng  cuối cùng cũng sẽ thức cùng nỗi buồn  khủng khiếp

Mắt Bão

download (1)
Con mắt bão của nàng Florence hay bất cứ con mắt bão nào ngoài Đại Tây Dương
Vẫn được thông báo  trước cho mọi người để tìm đường chạy trốn
Giờ đây nàng Florence đã nguôi cơn giận
Bỏ  đất liền trở lại mái nhà xưa
Còn con mắt bão của mình sao  mãi chẳng chịu đi
Hay vì nàng mê ta nên không đành từ biệt ?

Ôi con mắt ngày xưa ,
con mắt mơ huyền qua màn khói thuốc
Sao bây giờ làm ta muốn đứng tim
Không biết khi nào bão được lặng yên
Không biết khi nào nổi cơn cuồng nộ

Con mắt nàng Frorence làm người ta phải chạy
Còn con mắt của mình ta không biết di tản nơi mô…

 

Khi nhớ về Bà gi (11)

 

NHỮNG BỮA ĂN TRONG MẬT KHU

 

Mục tiêu 1

Hạt cơm, hạt ngọc của trời
Tôi nhai, mòn cả, hai hàm răng tôi
Tôi nhai, gian khổ ngọt bùi
Chia năm xẻ bảy dưới trời chiến tranh
Tôi nhai, nước mắt hòa canh
Mồ hôi hòa với ba ngày lương khô
Tôi nhai, gió tạt  khó mồi
Ba thằng ba phía che nồi cơm quân
Mưa mất trí, gió nổi khùng
Củi thanh quá ướt sao làm chín cơm
Khói  bay, cay mắt, xốn cườm
Phùng mang, trợn mắt, miệng làm  ống tre

Phải rồi, cơm sống, cơm khê
Phải rồi, khói tạt não nề  đội trung
Phải rồi, cơm nhão, sượng sùng
Tôi nhai, nghiền dập nỗi buồn lính Nam

Ba người sao đủ vách phên
Thơ tôi sao đủ làm khiên che trời
Tháng tư chiến trận tan rồi

Nồi cơm khê sống cả đời chẳng quên

 

Mục tiêu 2

 Làng hoang địch bỏ từ lâu
Bí bầu rau cải tha hồ tự do
Thiếu chăng thiếu vịt thiếu gà
Thiếu thêm tí đế mừng ngày bình yên

 

Mục tiêu 3

 Mục tiêu vừa chiếm xong rồi
Thầy trò đi kiếm cái nồi chị nuôi
Đỡ công nấu nướng lôi thôi
Cám ơn “đồng chí” bỏ nồi thoát thân
Nồi cơm nóng, cá với canh
Thầy trò vét trọn ăn mừng chiến công…

 

Mục tiêu 4 

Mời ông thầy vào xơi cơm
Có gà có vịt tha hồ lai rai
Hôm nay mình bắn kinh tài
Tịch thu một bịch tiền còn máu loang

Hắn núp dưới ao trong làng
Thở bằng ống sậy bọt lăn tăn trồi
Bọn này tưởng cá ném chơi
Không ngờ máu thịt tả tơi lềnh bềnh

Kìa, ông thầy có sao không
Sao ông lại mửa, mặt xanh thế này?

Em kêu y tá đến ngay…

 

Mục tiêu 5

Bữa cơm đã dọn ra rồi
Người Ô-đô nói ngậm ngùi bên tai:
“Hôm nay lại thiếu thằng Tài
Em bới một chén mời về ăn chung…”
Trời ui ui đã lập đông
Hàng cây gẫy ngọn đưa sườn khẳng khiu
Khẩu súng cắm giữa gò bồi
Hai hàng quân đứng ngậm ngùi tiễn đưa…

 

 

 

 

 

 

trang 147…

Trang 147 là trang gì, có gì để mà nhắc  nó chứ ?.

Xin thưa nó là trang mà nhà thơ Xuân Sách cho là đầu dây mối nhợ để  tác phẩm Phá Vây bị tịch thu và tác giả bị trù dập tả tơi.
Xin ghi thêm Phá Vây  là một tác phẩm viết về thời kháng chiến chống Pháp dày đến 700 trang. Tác giả là Phù Thăng gốc bộ đội. Sách được xuất bản bởi nhà xb Quân đội nhân dân năm 1963, được phục hồi và tái bản vào năm 2003 do nhà xuất bản Hải Phòng tái bản.
Nhà thơ Xuân Sách viết như sau:

Như tôi đã nói ở trên, Phá vây đã phát hành được một năm, được dư luận hoan nghênh. Báo chí có nhiều bài khen, có chê đôi chỗ về mặt kỹ thuật. Tác giả của nó đã làm xong nhà và đang hy vọng được tái bản. Kỹ thuật in lúc đó còn thấp, quyển sách dày như Phá vây phải mất vài ba tháng mới xong. Tác giả bám sát nhà in để chữa lỗi. Đúng lúc đó nhà xuất bản Quân đội Nhân dân định in tiểu thuyết “ Tấc đất” của Liên Xô viết về đề tài chiến tranh vệ quốc. Phù Thăng đọc ngay và tâm đắc với cuốn sách. Anh tiếc rằng giá được đọc trước khi viết Phá vây sẽ viết được tốt hơn. Bây giờ thì muộn rồi, anh chỉ thêm vào được mươi dòng trong đoạn nhân vật chính của anh với ý nghĩa để cho hình tượng anh hùng của nhân vật được mềm mại, đa dạng hơn một chút. Lúc in ra mươi dòng đó nằm ở cuối trang 147 của cuốn sách. Và bằng chứng của tội phạm tày đình chỉ nằm trong mươi dòng đó.
   Tôi nói với Phù Thăng:

–  Tôi cam đoan với ông là trong thời buổi nóng bỏng các ông trên chẳng ai có thì giờ đọc cuốn sách dày tổ bố của ông, mà có đọc cũng lướt qua đoạn ấy mà thôi. Cả cuốn sách của ông đầy ắp những hình ảnh dũng cảm hy sinh mà không tô vẽ, ông viết về đời ông kia mà, trí lực và xương máu của ông kia mà. Phải có thằng cha nào đó hoặc có mối thù truyền kiếp với ông, hoặc tính bản ác quen, mới đưa nó lên bàn mổ…” (Hồi ký Giải mã Chân dung).
(Nguồn: Vanchuongviet.org)

 

Tôi đã truy lùng để tìm hiểu tại sao trang 147 lại là trang gây tai họa..
Lý do tại sao tôi bỏ công sưu tầm, vì Pha Vây xb năm 1963 hầu như bị tuyệt bản khó tìm trên thị trường hiện nay. (Nó hoàn toàn khác với lần tái bản năm 2003)

Đây mới thật là trang 147. Cái trang đã làm cuộc đời nhà văn bị bầm dập. Tác phẩm bị cấm. Người bị cho về vườn. Cai trang đầy tiếng mẹ ! Cái trang đầy nhân bản.

Trang 147 (nhà xuất bản quân đội nhân dân – 1963)

t-147 old

 

Khi nhớ về bà gi (10)

 

trungdoithamkich

Người ta  mừng chiến tích
Bằng súng ống tịch thu
Ta mừng được bửa  cơm
Để  lót lòng  đở đói…
Người ta khoe giàu có
Toàn yến tiệc cao lương
Ta thì khoe nồi cơm
Giữa mật khu Bình Định !

 

Nhớ bửa cơm  nóng hổi
Ở trong vùng mật khu
Tinh sương quân nhào vô
Địch hoảng hồn: Biệt kích !
Xung quanh ta hò hét
Vang động cả  Nho Lâm
Súng nổ rền thính không
Lảy cò  ta bóp đả
Thầy trò cười ha hả

Thấy địch chạy  quên  quần
Bỏ dang dở  nồi cơm
Lửa vẫn còn bốc khói
Thầy trò ta quá đói
Nằm chờ đợi cả đêm
Bao tử như đình công
Réo kêu hoài đòi nợ
Nồi cơm thêm lửa đỏ
Gạo là gạo nhân dân
Có rau cải ngoài sân
Có niêu nồi miễn phí
Thịt ration bông bí
Là tuyệt nhất trần gian
Thêm  điếu thuốc Pall Mall
Hít vào mừng chiến thắng !

 

 

Sau mười ngày im lặng…

Bài này được viết cách đây 5 năm.

 

Tự nhiên tôi nổi máu khùng, đóng cửa Blog của mình. Tánh tôi vẫn vậy. Trước đây có lần tôi cho nó nổ.  Nhưng bây giờ thay vì cho nó tận tuyệt, thì lại cho nó có quyền từ chối khách viếng thăm. Quá dễ. Vào reading chọn option privacy.

10 ngày im lặng. Tôi im lặng trong một nỗi buồn đến muốn khóc. Từ đông cứng, nghẹn ở cổ, nó chảy tan như cục nước đá. Nó lai láng, rồi tự nhiên òa vỡ thành những những giọt nuớc, mà vô tình tôi gặp khi thấy mắt mình cay.
Tôi thương Y., thương vô cùng tận. Thương không phải Y. là người bạn đời, nhưng bởi vì, ở Y. là một nỗi chịu đựng của một con người phế tật, muốn trở thành một người bình thường. Tôi đã nhận biết bao lời khuyên, lời an ủi và chia xẻ. Vậy mà tôi cứ nghĩ , không bao giờ, không bao giờ chuỵện này sẽ xảy ra. Chẳng hạn một sáng một chiều Y. được bước đi khỏi cần tay tôi đỡ, thân tôi che, chẳng cần mỗi lần bước là mỗi lần Y. phải cố gắng hết sức. Chân nhấc lên cao, bước tới, và bàn chân khi đặt xuống nền nhà, là phải flat, tức là phải nằm ngang, chứ không được nghiêng. Nếu vị trí nghiêng, không ngay, thì một là cả thân sẽ chao đảo  có thể lọi xương, trận khớp…
Tôi cần phải theo dõi kỹ từng bước. Đôi lần tôi bảo thôi, đủ rồi, để tôi đẩy xe lăn cho bà ngồi, khỏi cần tập đi. Nhưng Y. vẫn đòi tập. Tập. Chân phải bước, chân trái lại không chịu. Nó là con vật bất kham. Nó ngổ nghịch, cứng đầu. Nó đòi đình công bãi thị. Và tôi lại cúi xuống, ôm nó, đẩy bắt nó đi… Đôi vợ chồng già đang mỗi ngày tập đi tập lại  lại điệu vũ “Dancing with star”. Có lẽ nếu dự thi, chúng tôi sẽ phải  đứng top…không biết chừng !

Và 10 ngày im lặng, tôi đã giải quyết được hai điều. Một forum Mỹ là Fixya.com  đã chuyển tới tôi một số câu hỏi về máy scan Fujisu và máy in Okidata của người đọc. Họ muốn nhờ tôi giúp. Họ còn nịnh tôi là ông sắp đạt đến level 2 về sự đóng góp kỹ thuật của tôi.  Tôi đã biết tẩy họ. Không phải họ ưu ái gì tôi đâu. Tất cả đều có mục đích riêng. Ví dụ khi tôi giải quyết được vấn đề tại sao giấy in mực màu lại nhòa, lại chỗ đậm chỗ lợt,  người vào trang Web của họ sẽ đông, Web sẽ được uy tín, và từ uy tín, các cơ sở thương mại mới tìm đến và quảng cáo… Nhưng mà, tôi vẫn phải giúp họ. Đó chính là sự giúp đở thiết thật nhất. Nó khác với văn chương. Dù tác giả có giải Nobel về văn chương đi nữa  cũng chẳng giúp gì cho người  đọc. Có phải vậy không?

Từ chuyện này, tôi nghĩ là mình sẽ đóng Blog mình. Chữ nghĩa ích gì cho buổi ấy.  Liệu chữ nghĩa của tôi có mang đến người đọc một chút gì mà mình muốn gởi gấm? Liệu những miệt mài Theo Em có thể khơi động một chút động lòng? Liệu những bài thơ bài văn tôi tôi có mang đến những tâm hồn đồng điệu để họ vui buồn với tôi và hạnh phúc với tôi ? 

Có lẽ tôi sẽ chuyển Blog này qua một hình thức khác, một forum về kỹ thuật. Ví dụ Printing on Demand hay về những kinh nghiệm về điện toán, về máy in, máy scan chẳng hạn, hầu sự giúp đỡ  được thiết thật hơn…

Nhưng mà tôi lại không thể im lặng nỗi. Tôi đã đọc một bài văn của Mai Thảo trong một số Sáng Tạo. Nhan đề  là Sau tám tháng im lặng. Bài văn xuất hiện sau 8 tháng Sáng Tạo đóng cửa ngỡ đã chết. Một truyện nói về tâm trạng của một người muốn mang trong người một niềm ham sống mãnh liệt: 

“…Khoảng cách biệt giữa chàng và đời sống, phân tích tìm kiếm, phản ứng bằng mọi cách để lấp đầy nó,  bao nhiêu cố gắng bắc những cái cầu khỏng thành, buộc những sợi giây vô ích thường làm Phiên trở lại với ám ảnh của vùng biển tuổi nhỏ và tự hỏi giữa khoảng cách hiện tại với vùng biển quá khứ kia có một liên quan nào không. Phiên không biết nữa. Chàng chỉ là một kế ham sống, chàng chỉ muốn ôm muốn nhận cuộc sống vào mình mà không được và chẳng biết vì sao. Khối đời rực rỡ trước mắt, sau lưng, chàng có cảm tưởng như bao nhiều lần nhảy vào, ngón chân ngón tay bám víu cào cấu đến chảy màu, cái khối sống rực rở ấy vẫn tuột di. Thành phố thì có hàng triệu kẻ lạ mặt và chàng thì là sự lạ mặt của hàng triệu của cái lạ mặt kia. Quán cà phê buổi sáng, tiệm cơm buổi trưa, một mình lang thang dưới những bóng cây, trong công viên, ngoài bến tàu, có bạn hữu bên cạnh, trở về khách sạn, xuống đường, mang trong người một niềm ham sống mãnh liệt, Phiến vẫn vấp phãi cái khoảng trống ấy. .”

Y. ham sống mãnh liệt. Nhân vật Phiên của Mai Thảo cũng ham sống mãnh liệt. Còn tôi, chỉ 10 ngày. Tôi không thể bỏ cuộc.  Đầu óc tôi muốn nổ bùng đây. Làm sao mà im lặng được.Tôi vẫn là người ham sống, và mãnh liệt ham sống mà.

Có phải vậy không ?